Co możesz zyskać dzięki MCT?

Gdy po kilku łyżkach posiłku pojawia się sytość, trudno po prostu „jeść więcej”. MCT mogą pomóc zwiększyć ilość energii w małej porcji jedzenia. To jedna z ich najbardziej praktycznych zalet przy słabym apetycie.

Największą wartość mają wtedy, gdy pomagają uzupełnić rzeczywisty niedobór kalorii lub rozwiązać problem z przyswajaniem tłuszczów. Dobór zależy od apetytu, objawów i przebiegu leczenia. [2] [3]

Czym właściwie są MCT?

MCT to tłuszcze zawierające średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe. Nazwa brzmi skomplikowanie, ale chodzi o ich budowę: mają krótsze łańcuchy niż większość tłuszczów obecnych w naszym jedzeniu. To wpływa na sposób ich trawienia i wykorzystania.

Na opakowaniu oleju MCT często zobaczysz oznaczenia C8 i C10. Są to dwa rodzaje kwasów tłuszczowych: kaprylowy i kaprynowy. Nie musisz zapamiętywać nazw — warto wiedzieć, że właśnie takie składniki są typowe dla olejów MCT.

Olej kokosowy ma inny skład, dlatego nie działa tak samo jak preparat C8/C10. Przy wyborze produktu przyjrzyj się etykiecie. [3]

Jak MCT zamieniają się w energię?

Większość tłuszczów z posiłku potrzebuje pomocy żółci, a po wchłonięciu wędruje najpierw przez limfę. Kwasy tłuszczowe C8 i C10 uwolnione z MCT mają krótszą drogę: trafiają głównie z jelita przez krew bezpośrednio do wątroby.

Następnie mogą zostać wykorzystane w komórkowych „elektrowniach”, czyli mitochondriach. Tam tłuszcz jest rozkładany, a jego energia służy do produkcji ATP — paliwa potrzebnego komórkom do pracy. To dzięki ATP pracują mięśnie i zachodzą procesy potrzebne do codziennego funkcjonowania organizmu.

Nie trzeba przechodzić na dietę ketogeniczną, aby włączyć MCT do żywienia. Mogą być dodatkiem do zwykłych, dobrze tolerowanych posiłków. [3] [4]

Dlaczego ma to znaczenie podczas choroby nowotworowej?

W trakcie leczenia apetyt może się zmniejszyć, a smak jedzenia zmienić. Czasem przeszkadzają nudności, szybka sytość lub trudności z trawieniem. Wtedy nawet niewielkie wzbogacenie posiłku może pomóc dostarczyć więcej energii w ciągu dnia.

Celem jest lepsze odżywienie i ograniczanie niedoboru energii. Wspólnie z odpowiednią ilością białka pomaga to dbać o zasoby organizmu. Dlatego w posiłkach warto łączyć źródło energii ze źródłem białka — np. jajkiem, rybą, tofu lub innym dobrze tolerowanym produktem. [1]

MCT bywają szczególnie przydatne, gdy do jelita dociera zbyt mało żółci i zwykłe tłuszcze gorzej się wchłaniają. Przy chorobach wątroby ich dobór zależy od konkretnego problemu, ponieważ po wchłonięciu trafiają właśnie do wątroby. [2]

Jeśli masz przepisaną terapię enzymami trzustkowymi, stosuj ją zgodnie z zaleceniami. MCT mogą być elementem planu żywienia obok tego leczenia. [11]

SCFA — odżywienie jelit zaczyna się na talerzu

Oprócz MCT warto poznać SCFA, czyli krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe. Najważniejsze z nich to maślan, octan i propionian. Powstają głównie w jelicie grubym, gdy bakterie przetwarzają część błonnika oraz skrobię oporną — tę część skrobi, której nie trawimy w jelicie cienkim.

Najłatwiej zapamiętać różnicę tak: MCT dostarczamy z jedzeniem, np. jako olej. SCFA powstają przede wszystkim dzięki pracy bakterii jelitowych.

Dbanie o bakterie jelitowe to więc również dbanie o związki, z których korzystają nasze własne komórki. Szczególne znaczenie ma tutaj maślan, będący ważnym źródłem energii dla nabłonka jelita grubego. [5] [6]

Jak wykorzystać to w codziennych posiłkach?

MCT dodawaj do tego, co już lubisz

Może to być zupa krem, puree, owsianka lub koktajl. Wybierz potrawę, którą dobrze tolerujesz, i dodaj niewielką ilość zgodnie z ustalonym planem. Łatwiej ocenić reakcję organizmu, gdy wprowadzasz jedną zmianę naraz.

Zacznij od małej porcji, z posiłkiem, i zwiększaj stopniowo. Większą ilość lepiej rozłożyć na kilka posiłków. Zbyt duża porcja może wywołać biegunkę, nudności albo skurcze brzucha — wtedy zmniejsz ilość i omów tolerancję ze specjalistą. [2]

Dostarczaj pożywienia bakteriom jelitowym

Źródłami błonnika są m.in. płatki owsiane, warzywa, owoce i strączki. Dobrym punktem wyjścia może być delikatna owsianka, gotowane warzywa lub niewielki dodatek przetartych strączków. Wybieraj produkty według własnej tolerancji i urozmaicaj je stopniowo. [12]

Przy nasilonej biegunce, zwężeniu jelita lub po operacji ilość błonnika uzgodnij z zespołem prowadzącym. W takich sytuacjach jadłospis może wymagać czasowego dostosowania.

Od czego zacząć, gdy chcesz lepiej się odżywiać?

Przyjrzyj się temu, co najbardziej utrudnia jedzenie: brak apetytu, duże porcje, nudności czy dolegliwości po tłustych potrawach? Zapisz przez kilka dni posiłki i samopoczucie. Taki prosty dzienniczek ułatwia dobranie wsparcia.

Jeśli chudniesz bez zamiaru albo regularnie zjadasz dużo mniej niż wcześniej, porozmawiaj z zespołem prowadzącym. Warto wcześnie dobrać sposób wzbogacania posiłków, a w razie potrzeby także pełnowartościowy preparat odżywczy. [1]

Praktyczny cel jest prosty: więcej wartości odżywczej w jedzeniu, które jesteś w stanie zjeść i dobrze tolerujesz. MCT mogą pomóc uzupełnić energię, a odpowiednio dobrane źródła błonnika wspierać produkcję związków ważnych dla jelit.